A. খালী ঠাঁই পূৰণ কৰা (Fill in the blanks)
1. উদ্ভিদ বা উদ্ভিদৰ কোনো অংশৰ জৈৱিক বিকাশৰ চূড়ান্ত পৰ্যায় পোৱাটোক শাৰীৰিক পৰিপক্কতা (Physiological maturity) বুলি জনা যায়।
2. ক্লাইমেক্টেৰিক (Climacteric) শাক-পাচলিৰ উদাহৰণ হ’ল টমেটো আৰু ৰঙালাউ।
3. যিবোৰ শাক-পাচলি গছতেই পকে আৰু উপযুক্ত পৰিপক্ক অৱস্থাত চিঙিব লাগে, সেইবোৰক নন-ক্লাইমেক্টেৰিক (Non-climacteric) শাক-পাচলি বোলা হয়।
4. শাক-পাচলি সাধাৰণতে ৰাতিপুৱা সোনকালে (Early morning) বা গধূলি পৰত (Late evening) (বা শীতল সময়ত) চপাব লাগে।
B. বহুবিকল্পভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Multiple Choice Questions)
১. যিটো পৰ্যায়ত শস্যৰ উৎপাদন গ্ৰাহকৰ পচন্দ আৰু বজাৰৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে আটাইতকৈ উপযুক্ত অৱস্থাত থাকে, তাক কি বোলে?
(a) শাৰীৰিক পৰিপক্কতা (Physiological maturity)
(b) উদ্যানশস্য সম্বন্ধীয় পৰিপক্কতা (Horticultural maturity)
(c) পকা অৱস্থা (Ripening)
(d) ওপৰৰ এটাও নহয় (None of the above)
শুদ্ধ উত্তৰ: (b) উদ্যানশস্য সম্বন্ধীয় পৰিপক্কতা (Horticultural maturity)
২. সৰহভাগ শাক-পাচলিৰ ক্ষেত্ৰত উদ্যানশস্য সম্বন্ধীয় পৰিপক্কতা কেতিয়া আহে?
(a) শাৰীৰিক পৰিপক্কতাৰ আগতে (Prior to the physiological maturity)
(b) শাৰীৰিক পৰিপক্কতাৰ পিছত (After the physiological maturity)
(c) শাৰীৰিক পৰিপক্কতাৰ সৈতে একেলগে (With physiological maturity)
(d) (a) আৰু (b) দুয়োটা (Both a and b)
শুদ্ধ উত্তৰ: (a) শাৰীৰিক পৰিপক্কতাৰ আগতে (Prior to the physiological maturity)
৩. দূৰৰ বজাৰলৈ পঠিয়াবৰ বাবে টমেটো কোনটো অৱস্থাত চিঙিব লাগে?
(a) সেউজীয়া অৱস্থাত (Green stage)
(b) ৰঙা অৱস্থাত (Red stage)
(c) পকা অৱস্থাত (Ripe stage)
(d) বেছি পকা অৱস্থাত (Over ripe stage)
শুদ্ধ উত্তৰ: (a) সেউজীয়া অৱস্থাত (Green stage)
৪. ফল বা পাচলি পকাৰ সময়ত তলৰ কোনটো প্ৰক্ৰিয়া দ্ৰুতভাৱে বৃদ্ধি পায়?
(a) প্ৰস্বেদন (Transpiration)
(b) শ্বসন (Respiration)
(c) বাষ্পীভৱন (Evaporation)
(d) পৰাগযোগ (Pollination)
শুদ্ধ উত্তৰ: (b) শ্বসন (Respiration)
৫. ফল বা শাক-পাচলিৰ আপেক্ষিক গুৰুত্ব (Specific gravity) হ’ল—
(a) বায়ুত ওজন হৰণ পানীত ওজন (Its weight in air divided by the weight in water)
(b) পানীত ওজন হৰণ বায়ুত ওজন (Its weight in water divided by the weight in air)
(c) বায়ুত ওজন পূৰণ পানীত ওজন (Its weight in air multiplied by the weight in water)
(d) বায়ুত ওজন যোগ পানীত ওজন (Its weight in air plus weight in water)
শুদ্ধ উত্তৰ: (a) বায়ুত ওজন হৰণ পানীত ওজন (Its weight in air divided by the weight in water)
C. চমু আৰু বৰ্ণনামূলক প্ৰশ্নোত্তৰ (Subjective questions)
১. চমু টোকা লিখা:
(a) পৰিপক্কতাৰ সূচক (Maturity indices): পাচলি চপোৱাৰ উপযুক্ত সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা লক্ষণ বা মানদণ্ডসমূহ (যেনে- ৰং, আকাৰ, ৰাসায়নিক গঠন আদি)।
(b) শাৰীৰিক পৰিপক্কতা (Physiological maturity): ফল বা উদ্ভিদৰ প্ৰাকৃতিক জৈৱিক বৃদ্ধি সম্পূৰ্ণ হোৱা আৰু বীজ পুষ্ট হোৱা চূড়ান্ত পৰ্যায়।
(c) উদ্যানশস্য সম্বন্ধীয় পৰিপক্কতা (Horticultural maturity): পাচলি বা ফলৰ ব্যৱহাৰ আৰু গ্ৰাহকৰ পচন্দৰ বাবে উপযুক্ত গুণমান থকা অৱস্থা (যেনে- বেঙেনা বা জলকীয়া কোমল অৱস্থাত চিঙা)।
(d) ক্লাইমেক্টেৰিক আৰু নন-ক্লাইমেক্টেৰিক পাচলি:
ক্লাইমেক্টেৰিক পাচলি: পকাৰ সময়ত শ্বসন আৰু ইথিলিনৰ মাত্ৰা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পায় আৰু গছৰ পৰা চিঙি অনাৰ পিছতো পকে (যেনে- টমেটো)।
নন-ক্লাইমেক্টেৰিক পাচলি: গছত থকা অৱস্থাতহে পকে, চিঙাৰ পিছত নপকে (যেনে- বেঙেনা, জলকীয়া)।
২. ছোলানেচিয়াছ (Solanaceous) শাক-পাচলিৰ পৰিপক্কতা নিৰ্ণয় কৰা পদ্ধতিসমূহ ব্যাখ্যা কৰা:
Ans:
1. দৃষ্টিগত পদ্ধতি (Visual method): ছালৰ ৰং সলনি হোৱা (যেনে- ডাঠ সেউজীয়াৰ পৰা পাতল সেউজীয়া বা ৰঙা হোৱা) আৰু আকাৰ বা উজ্জ্বলতা চাই নিৰ্ধাৰণ কৰা।
2. ৰাসায়নিক বিশ্লেষণ (Chemical analysis): পকাৰ লগে লগে শৰ্কৰা (Sugar) বৃদ্ধি পায় আৰু অম্লতা বা এচিডৰ পৰিমাণ (Acidity) হ্ৰাস পায়।
3. ভৌতিক পদ্ধতি (Physical method): প্ৰেচাৰ টেষ্টাৰৰ সহায়ত ফলৰ কোমলতা জুখি বা আপেক্ষিক গুৰুত্ব পৰীক্ষা কৰি।
4. গণনা পদ্ধতি (Computation method): ফুল ফুলাৰ পৰা বা পুলি ৰোপণৰ পৰা ফচল চপোৱালৈকে দিনৰ সংখ্যা গণনা কৰি।
৩. ছোলানেচিয়াছ পাচলি চপোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া বৰ্ণনা কৰা:
Ans:
1. হাতেৰে চিঙা (Manual harvesting): টমেটো, বেঙেনা আৰু জলকীয়া গছৰ ডালৰ পৰা সামান্য মোচৰ দি চিঙা হয়। আলুৰ ক্ষেত্ৰত কোৰ বা নাঙলেৰে মাটি খান্দি উলিওৱা হয়।
2. চপোৱাৰ ব্যৱস্থাপনা: দিনটোৰ শীতল সময়ত (ৰাতিপুৱা বা গধূলি) পৰিষ্কাৰ সঁজুলি আৰু বাকচ ব্যৱহাৰ কৰি চপাব লাগে যাতে দাগ বা আঘাত নালাগে।
3. সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ: চিঙাৰ লগে লগে প্লাষ্টিকৰ ক্ৰেটত ৰাখি ৰ’দৰ পৰা আঁতৰাই ছাঁ থকা ঠাইত ৰাখিব লাগে।
Leave a Reply