Class 10/Agriculture//Unit-2/ Session-2
A. খালী ঠাই পূৰণ কৰা (Fill in the blanks)
১. একে সময়তে এটাৰ কাষত আনটোকৈ দুটা বা ততোধিক শস্য কৰাক ________ বোলা হয়।
উত্তৰ:আন্তঃশস্য (Intercropping)
২. ছইল ছলাৰাইজেচন (Soil solarisation) সহজ কৰিবলৈ মাটিৰ উষ্ণতা ________ °C তকৈ ওপৰলৈ যাব লাগিব।
উত্তৰ: 40-55°C
৩. একে পথাৰতে বিভিন্ন ঋতুত ক্ৰম অনুসৰি বেলেগ বেলেগ শস্য খেতি কৰাক ________ বুলি জনা যায়।
উত্তৰ: শস্য আৱৰ্তন (Crop rotation)
৪. খুৰ্পি (Khurpi) ৰ সহায়ত হাতেৰে পথাৰৰ পৰা বন-বাত উভালি পেলোৱা প্ৰক্ৰিয়াক ________ বোলা হয়।
উত্তৰ: হাতেৰে বন নিৰোৱা (Hand weeding)
৫. ডাইকুৱাট (Diquat) এবিধ ________ অপতৃণনাশক (Herbicide)।
উত্তৰ: অ-বাচনিধৰ্মী বা সৰ্বাত্মক (Non-selective)
B. বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্ন (Multiple choice questions)
১. বন-বাতৰ বীজ গজালি ওলোৱাৰ পূৰ্বে প্ৰয়োগ কৰা অপতৃণনাশকবোৰক কি নামেৰে জনা যায়?
(a) pre-plant application
(b) pre-emergence application
(c) post-emergence application
(d) All of the above
উত্তৰ: (b) pre-emergence application (অংকুৰণ-পূৰ্ব প্ৰয়োগ)
২. আলু খেতিত অংকুৰণ-পূৰ্ব (pre-emergence) স্প্ৰে’ হিচাপে পেনডিমেথালিন (Pendimethalin) কিমান মাত্ৰাত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি?
(a) 1 kg/ha
(b) 2 kg/ha
(c) 3 kg/ha
(d) None of these
উত্তৰ: (a) 1 kg/ha (টোকা: সাধাৰণতে আলু খেতিত ইয়াৰ পঞ্জীভুত মাত্ৰা ১ কেজি সক্ৰিয় উপাদান প্ৰতি হেক্টৰত ব্যৱহাৰ হয়)
৩. তলৰ কোনবোৰ অপতৃণনাশক শস্য ৰোপণৰ পূৰ্বে (pre-plant/transplant) ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি?
(a) Alachlor
(b) Pendimethalin
(c) Fluchloralin
(d) All of the above
উত্তৰ: (d) All of the above (ওপৰৰ আটাইকেইটা)
৪. ভেঁকুৰ, বেক্টেৰিয়া আৰু পতংগৰ দৰে জীৱিত প্ৰাণীক যিবোৰ বন-বাত নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, সেইবোৰক কি বুলি জনা যায়?
(a) myco-herbicides
(b) persistent herbicides
(c) bio-herbicides
(d) herbigation
উত্তৰ: (c) bio-herbicides (জৈৱিক-অপতৃণনাশক)
৫. মূল শস্য ৰোপণ কৰাৰ আগতে পথাৰত প্ৰয়োগ কৰা অপতৃণনাশকবোৰ হ’ল—
(a) pre-plant herbicides
(b) pre-emergence herbicides
(c) post-emergence herbicides
(d) All of the above
উত্তৰ: (a) pre-plant herbicides (ৰোপণ-পূৰ্ব অপতৃণনাশক)
C. বিষয়ভিত্তিক চুটি আৰু দীঘল প্ৰশ্ন (Subjective questions)
১. পাচলি শস্যৰ ক্ষেত্ৰত বন-বাত নিয়ন্ত্ৰণৰ বিভিন্ন পদ্ধতিসমূহ বৰ্ণনা কৰা। (Explain different methods of weed control in vegetable crops.)
উত্তৰ: পাচলি খেতিত বন-বাত (অপতৃণ) নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে মূলত চাৰিটা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
(ক) যান্ত্ৰিক বা শাৰীৰিক পদ্ধতি (Mechanical/Physical): হাতেৰে বন উভালি (Hand weeding), কোৰেৰে খান্দি (Hoeing), মায়িং বা ঘাঁহ কাটি (Mowing) আৰু মাটি ঢাকি দি (Mulching) বন নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হয়।
(খ) কৃষিভিত্তিক পদ্ধতি (Cultural): শস্য আৱৰ্তন (Crop rotation), অন্তৰাৱৰ্তী শস্য খেতি (Intercropping) আৰু পলিথিনেৰে মাটি ঢাকি সূৰ্যৰ উত্তাপৰ দ্বাৰা বীজ নষ্ট কৰা (Soil solarisation) আদি এই পদ্ধতিৰ অন্তৰ্গত।
(গ) জৈৱিক পদ্ধতি (Biological): ইয়াত বিভিন্ন উপকাৰী ভেঁকুৰ (Myco-herbicides) বা বিশেষ পতংগ ব্যৱহাৰ কৰি কেৱল বন-বাতখিনিক ধ্বংস কৰা হয়।
(ঘ) ৰাসায়নিক পদ্ধতি (Chemical): ইয়াত বন-বাত মৰিবৰ বাবে বিভিন্ন ধৰণৰ ৰাসায়নিক দৰৱ বা অপতৃণনাশক (Herbicides) স্প্ৰে’ কৰা হয়।
২. বন-বাত নিয়ন্ত্ৰণত ব্যৱহাৰ কৰা অপতৃণনাশক (Herbicides) সমূহৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰা। (Classify the various types of herbicides used in weed control.)
উত্তৰ: কিতাপৰ পাঠ্যক্ৰম অনুসৰি অপতৃণনাশকসমূহক প্ৰয়োগৰ সময় আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ ভিত্তিত তলত দিয়া ধৰণে শ্ৰেণীবিভাজন কৰিব পাৰি:
প্ৰয়োগৰ সময়ৰ ভিত্তিত (Based on time of application):
ৰোপণ-পূৰ্ব অপতৃণনাশক (Pre-plant herbicides): শস্য সিঁচা বা ৰোপণ কৰাৰ আগতেই মাটিত প্ৰয়োগ কৰা হয় (যেনে: Fluchloralin, Alachlor)।
অংকুৰণ-পূৰ্ব অপতৃণনাশক (Pre-emergence herbicides): বন-বাত গজি উঠাৰ আগতেই মাটিত দিয়া হয় (যেনে: Pendimethalin, Oxadiargyl)।
অংকুৰণ-পৰৱৰ্তী অপতৃণনাশক (Post-emergence herbicides): বন-বাত অলপ গজি উঠাৰ পিছত গাত স্প্ৰে’ কৰা হয় (যেনে: 2,4-D)।
নিৰ্বাচন ক্ষমতাৰ ভিত্তিত (Based on Selectivity):
বাচনিধৰ্মী (Selective): ই কেৱল নিৰ্দিষ্ট বন-বাত ধ্বংস কৰে, মূল শস্যৰ ক্ষতি নকৰে (যেনে: 2,4-D)।
অ-বাচনিধৰ্মী (Non-selective): ইয়াৰ সংস্পৰ্শত অহা সকলো ধৰণৰ উদ্ভিদকে ধ্বংস কৰে (যেনে: Diquat)।
৩. (Solanaceous – যেনে আলু, বেঙেনা, বিলাহী আদি) পাচলীত বন-বাত নিয়ন্ত্ৰণৰ ৰাসায়নিক পদ্ধতিটো আলোচনা কৰা। (Discuss the chemical method of weed control in solanaceous vegetables.)
উত্তৰ: যেতিয়া খেতিপথাৰত বনুৱাৰ অভাৱ হয় বা হাতেৰে বন নিৰাবলৈ বেছি সময় লাগে, তেতিয়া কম খৰচতে আৰু কম সময়তে বন নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ ৰাসায়নিক পদ্ধতি বা অপতৃণনাশক (Herbicides) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।Solanaceous বা বেঙেনা জাতীয় শস্যত সাধাৰণতে অংকুৰণ-পূৰ্ব (Pre-emergence) দৰৱ ব্যৱহাৰ কৰাটো অতি লাভদায়ক।উদাহৰণস্বৰূপে, আলু বা বিলাহী ৰোপণ কৰাৰ ঠিক পিছতেই আৰু বন গজি উঠাৰ আগতেই পেনডিমেথালিন (Pendimethalin) মাটিত স্প্ৰে’ কৰা হয়। ই বনৰ বীজবোৰ গজালিতে নষ্ট কৰি দিয়ে।ঠিক তেনেদৰে, বহল পাতৰ বন নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে বাচনিধৰ্মী অপতৃণনাশক যেনে 2,4-D সঠিক মাত্ৰাত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ৰাসায়নিক পদ্ধতি প্ৰয়োগ কৰোঁতে মন কৰিব লাগে যাতে ইয়াৰ প্ৰভাৱে মূল শস্য জোপাৰ কোনো ক্ষতি নকৰে।
৪. অপতৃণনাশক (দৰৱ) স্প্ৰে’ কৰাৰ সময়ত ল’বলগীয়া বিভিন্ন সাৱধানতাসমূহ লিখা। (Write various precautions to be followed during the spraying of weedicides.)
উত্তৰ: অপতৃণনাশক বা দৰৱ ছটিয়াওতে ল’বলগীয়া প্ৰধান সাৱধানতাসমূহ হ’ল:
1. দৰৱ ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে বটল বা পেকেটত থকা নিৰ্দেশনাকণ ভালদৰে পঢ়ি ল’ব লাগে।
2. দৰৱ স্প্ৰে’ কৰা সঁজুলি (Sprayer) বোৰ সদায় ভাল আৰু সক্ৰিয় অৱস্থাত ৰাখিব লাগে।
3. দৰৱ ছটিয়াওতে সদায় হাতমোজা (Gloves), মূৰত টুপী আৰু মুখত মাস্ক (Mask) ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
4. অতি প্ৰখৰ ৰ’দ থকা দিনত বা জোৰেৰে বতাহ বলি থকা সময়ত দৰৱ ছটিয়াব নালাগে।
5. বৰষুণ অহাৰ ঠিক আগে আগে বা বৰষুণ দি থকা অৱস্থাত দৰৱ প্ৰয়োগ কৰিব নালাগে।
6. দৰৱ ছটিওৱা পথাৰখনত মানুহ বা পোহনীয়া জীৱ-জন্তুৰ প্ৰৱেশ কিছু সময়ৰ বাবে বন্ধ কৰিব লাগে।
7. কাম শেষ হোৱাৰ পিছত হাত-মুখ চাবনেৰে ভালদৰে ধুব লাগে আৰু সঁজুলিবোৰ পৰিষ্কাৰ কৰি তেল দি থৈ দিব লাগে।
Leave a Reply