A. Fill in the Blanks (খালী ঠাই পূৰণ কৰা)
1. পানীৰ নাটনি বা অভাৱ হ’লে, তল খাপৰ ভেটিয়ে (sunken bed) আৰ্দ্ৰতা সংৰক্ষণ কৰাত সহায় কৰে।
2. সমতল ভেটিবোৰক সাধাৰণতে ফ্লেট বেড (flat beds) বুলি জনা যায়।
3. ওখ ভেটি (raised bed) প্ৰস্তুত কৰোঁতে মাটিখিনি ১৫–২০ চে.মি. উচ্চতালৈ উঠোৱা হয়।
4. বীজ শোধন বা উপচাৰে বীজ-বাহিত (seed-borne) আৰু মাটি-বাহিত (soil-borne) সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰে।
5. গছ পুলি বৃদ্ধিৰ মাধ্যম হিচাপে আদৰ্শ মাটিৰ প্ৰকাৰ হ’ল loam আৰু sandy loam।
6. কম বায়ু চলাচল (poor aeration) আৰু এঠালেতীয়া গুণৰ (stickiness) বাবে বোকা বা আলতীয়া মাটি (clayey soil) এক বাঞ্ছনীয় মাধ্যম নহয়।
B. Multiple Choice Questions (বহুবিকল্পী প্ৰশ্ন – MCQ)
1. Micro-nutrients can be applied through ___________.(সূক্ষ্ম পোষকদ্ৰব্যসমূহ (Micro-nutrients) কিহৰ মাধ্যমেৰে প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি?)
(a) deep placement (গভীৰ প্ৰয়োগ)
(b) top dressing (উপৰিভাগত প্ৰয়োগ বা টপ ড্ৰেচিং)
(c) foliar feeding (পত্ৰীয় স্প্ৰে বা ফলিয়াৰ ফিডিং)
(d) basal dressing (ভেটি প্ৰস্তুতকৰণৰ সময়ত দিয়া সাৰ)
উত্তৰ: (c) foliar feeding
2. The usual size of sand is from ___________.(বালিৰ সাধাৰণ আকাৰ হ’ল—)
(a) 0.05 to 2.0 mm
(b) 0.05 to 2.0 mm
(c) 2.5 to 3.0 mm
(d) 3.0 to 3.5 mm
উত্তৰ: (a) 0.05 to 2.0 mm
3. Dilution of formalin applied for the sterilization of soil in nursery is ___________.(নাৰ্ছাৰীত মাটি বীজাণুমুক্ত বা শোধন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ফৰ্মালিনৰ মিশ্ৰণৰ মাত্ৰা হ’ল—)
(a) 0.25%
(b) 2.50%
(c) 25.0%
(d) 0.025%
উত্তৰ: (a) 0.25%
4. ___________, a biological agent, is effective against soil-borne fungi.(মাটি-বাহিত ভেঁকুৰৰ বিৰুদ্ধে কাৰ্যকৰী এক জৈৱিক কাৰক (biological agent) হ’ল—)
(a) Fusarium spp.
(b) Trichoderma spp.
(c) Sclerotinia spp.
(d) Trichogramma spp.
উত্তৰ: (b) Trichoderma spp.
C. Subjective Questions (বিষয়ভিত্তিক বা বৰ্ণনামূলক প্ৰশ্নোত্তৰ)
Q1. What is a growing medium? List its types.(গছ বৃদ্ধিৰ মাধ্যম বা গ্ৰোইং মিডিয়াম কি? ইয়াৰ প্ৰকাৰসমূহ তালিকাভুক্ত কৰা।)
উত্তৰ: Growing medium: টাব বা পাত্ৰত উদ্ভিদ বা পুলি গজাবলৈ আৰু বৃদ্ধি হ’বলৈ যি সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তাকেই গছ বৃদ্ধিৰ মাধ্যম বা ‘পটিং মিডিয়াম’ (Potting medium) বোলে। ইয়াৰ প্ৰধান কাম হ’ল উদ্ভিদৰ শিপাক প্ৰয়োজনীয় পুষ্টি, বায়ু আৰু পানী যোগান ধৰা, আৰু উদ্ভিদজোপাক পোন হৈ থকাত যান্ত্ৰিক সমৰ্থন আগবঢ়োৱা।
প্ৰকাৰসমূহ (Types of growing media):
1. বাগিচাৰ মাটি (Garden soil): সাধাৰণতে দুমাতী বা বালিচহী দুমাতী মাটি আদৰ্শ।
2. বালি (Sand): পানী ওলাই যোৱা ব্যৱস্থা ভাল কৰিবলৈ মাটিৰ সৈতে মিহলাই ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
3. পচন সাৰ (Compost): গছৰ পাত, গোবৰ আদি পচি তৈয়াৰ হোৱা জৈৱিক সাৰ।
4. স্ফেকনাম মছ (Sphagnum moss): পানী ধৰি ৰাখিব পৰা ক্ষমতা বহুত বেছি, এয়াৰ লেয়াৰিং (air layering) ত ব্যৱহাৰ হয়।
5. পিট (Peat): দ জলাশয়ৰ উদ্ভিদৰ অৱশিষ্ট, ই গছৰ দ্ৰুত বৃদ্ধিত সহায় কৰে।
6. কইৰ পিট (Coir peat): নাৰিকলৰ আঁহৰ গুড়িৰ পৰা তৈয়াৰী, ইয়াৰ পানী ধৰি ৰখা ক্ষমতা বেছি।
7. ভাৰ্মিকুলাইট (Vermiculite): তাপ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কৰা একপ্ৰকাৰৰ খনিজ পদাৰ্থ, যি পাতল আৰু পানী ধৰি ৰাখিব পাৰে।
8. পাৰ্লাইট (Perlite): আগ্নেয়গিৰিৰ পৰা উৎপন্ন খনিজ পদাৰ্থ, ই মাটিৰ বায়ু চলাচল উন্নত কৰে।
9. কাঠৰ গুড়ি (Saw dust): মিলৰ পৰা ওলোৱা উপ-সামগ্ৰী, নাইট্ৰ’জেন যোগ কৰি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
Q2. Why do you think nursery beds are required?(নাৰ্ছাৰী ভেটি (Nursery beds) বা তলতীয়া শিতানৰ কিয় প্ৰয়োজন বুলি আপুনি ভাবে?)
উত্তৰ: নাৰ্ছাৰীত পুলি উৎপাদন আৰু কলম কৰা সামগ্ৰীসমূহ সঠিকভাৱে ডাঙৰ-দীঘল কৰিবলৈ নাৰ্ছাৰী ভেটি অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ:
1. সহজ তদাৰক: কম ঠাইতে একেলগে বহুতো বীজ অংকুৰিত কৰিব পৰা যায় বাবে পুলিবোৰৰ যত্ন লোৱা সহজ হয়।
2. অনুকূল পৰিৱেশ: কম পৰিসৰৰ ভিতৰতে পুলিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বায়ু, পানী আৰু পুষ্টি সঠিকভাৱে যোগান ধৰিব পাৰি।
3. ৰোগ আৰু পোক-পৰুৱাৰ পৰা সুৰক্ষা: ভেটিবোৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা ল’বলৈ সহজ হোৱায়, ৰোগ আৰু কীট-পতংগৰ আক্ৰমণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰি।
4. পানী জমা হোৱা প্ৰতিৰোধ: ওখ ভেটি (Raised bed) ব্যৱহাৰ কৰিলে বৰষুণৰ অতিৰিক্ত পানী জমা হৈ শিপা পচি যোৱাৰ সম্ভাৱনা নাথাকে।
5. বীজৰ অপচয় হ্ৰাস: ধুই যোৱা বা চৰাই-চিৰিকটিয়ে নষ্ট কৰাৰ ভয় কম থাকে বাবে বীজৰ অপচয় বহুত কমে।
Q3. Describe the different methods of fertiliser application in a nursery.(নাৰ্ছাৰীত সাৰ প্ৰয়োগৰ বিভিন্ন পদ্ধতিসমূহ বৰ্ণনা কৰা।)
উত্তৰ: নাৰ্ছাৰীত ব্যৱসায়িক ভিত্তিত সাৰ প্ৰয়োগ কৰিবলৈ মূলত তিনিটা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
1. বাচেল এপ্লিকেচন বা মূল প্ৰয়োগ (Basal application): নাৰ্ছাৰী ভেটি প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত বা বীজ সিঁচাৰ ঠিক আগে আগে সমগ্ৰ মাটিতে যি সাৰ সমভাৱে মিহলাই দিয়া হয়, তাক বাচেল এপ্লিকেচন বোলে। সাধাৰণতে ফচফেট আৰু পটাছযুক্ত সাৰ এই পদ্ধতিত দিয়া হয়।
2. টপ ড্ৰেচিং বা উপৰিভাগত প্ৰয়োগ (Top dressing): গছপুলি গজি উঠাৰ পিছত থিয় হৈ থকা অৱস্থাত ভেটিৰ উপৰিভাগত সিঁচি দিয়া সাৰ প্ৰয়োগ পদ্ধতিক টপ ড্ৰেচিং বোলে। নাইট্ৰ’জেনযুক্ত সাৰ (যেনে- ইউৰিয়া) সাধাৰণতে এইদৰে প্ৰয়োগ কৰা হয়।
3. ফলিয়াৰ ফিডিং বা পত্ৰীয় স্প্ৰে (Foliar feeding): এই পদ্ধতিত সাৰ পানীত দ্ৰৱীভূত কৰি পোনে পোনে গছৰ পাতত স্প্ৰে (spray) কৰা হয়। বিশেষকৈ সূক্ষ্ম পোষকদ্ৰব্য (Micro-nutrients) যেনে— আইৰণ, জিংক আদিৰ অভাৱ হ’লে এই পদ্ধতি আটাইতকৈ কাৰ্যকৰী।
Q4. What is soil solarisation?(মাটি সৌৰীকৰণ বা Soil solarisation কি?)
উত্তৰ: মাটি সৌৰীকৰণ হ’ল এক প্ৰাকৃতিক আৰু ভৌতিক পদ্ধতি, য’ত সূৰ্যৰ উত্তাপ ব্যৱহাৰ কৰি মাটিত থকা অপকাৰী কীট-পতংগ, ভেঁকুৰ, বেক্টেৰিয়া আৰু অপতৃণ (weeds) ধ্বংস কৰা হয়।
প্ৰক্ৰিয়া: গৰমকালি (প্ৰখৰ ৰ’দ থকা সময়ত) নাৰ্ছাৰীৰ মাটিখিনি ভালদৰে চহাই, তিয়াই লৈ তাৰ ওপৰত এখন ক’লা বা স্বচ্ছ পলিথিনৰ শ্বীট (প্ৰায় ২০০ গজ ডাঠ) টানকৈ পাৰি দিয়া হয়। পলিথিনৰ কাষবোৰ তিতা মাটিৰে বন্ধ কৰি দিয়া হয় যাতে ভিতৰৰ গৰম বতাহ ওলাই যাব নোৱাৰে। ৫-৬ সপ্তাহ এইদৰে ৰাখিলে সূৰ্যৰ তাপত পলিথিনৰ ভিতৰৰ মাটিৰ উষ্ণতা ৪৭° চেলচিয়াছ বা তাতকৈ ওপৰলৈ বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত মাটিত থকা বীজাণুবোৰ নষ্ট হৈ মাটিখিনি সম্পূৰ্ণ শোধন হয়।
Leave a Reply