A. Fill in the Blanks (খালী ঠাই পূৰণ কৰা)
1. শস্য চপোৱাৰ সময়ত, অপাৰেটৰসকলে যাতে মেৰ খাই নপৰে তাৰ বাবে নিশ্চিত কৰিব লাগে যে তেওঁলোকে tight clothing পৰিধান কৰে আৰু নিজৰ চুলি (hair cover) ঢাকি/বান্ধি ৰাখে।
2. যন্ত্ৰটো চলি থকা বা গতিশীল অৱস্থাত কোনো ব্যক্তিকে তাৰ ওপৰত উঠিবলৈ দিয়া উচিত নহয়।
3.অপাৰেটৰসকলে সদায় সুৰক্ষামূলক / সঠিক জোখৰ (protective / tight-fitting) পোছাক পৰিধান কৰিব লাগে।
B. Multiple Choice Questions (বহু-বিকল্পী প্ৰশ্নোত্তৰ)
1. যন্ত্ৰ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে তলৰ কোনটো পৰীক্ষা কৰা প্ৰয়োজনীয়?
(ক) কৃষি কাৰ্য (Farm operations)
(খ) ইন্ধন ভৰোৱা (Fill the fuel)
(গ) টায়াৰ পৰীক্ষা কৰা (Check the tires)
(ঘ) লাইট পৰীক্ষা কৰা (Check the lights)
উত্তৰ: (গ) টায়াৰ পৰীক্ষা কৰা (Check the tires)
2. যন্ত্ৰ-পাতিৰ দুৰ্ঘটনা পৰিহাৰ কৰিবলৈ কেনে ধৰণৰ সাৱধানতাৰ প্ৰয়োজন?
(ক) কামটোৰ বাবে অনুপযুক্ত যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা
(খ) কাৰ্য পৰিচালনাত সাধাৰণ বা অপৰিকল্পিত মনোভাৱ লোৱা
(গ) সুৰক্ষা গাৰ্ড নথকা বা ত্ৰুটিপূৰ্ণ ডিভাইচ লৈ কাম কৰা
(ঘ) কাৰ্য পৰিচালনাৰ সময়ত সকলোবোৰ সতৰ্কতামূলক ব্যৱস্থা মানি চলা
উত্তৰ: (ঘ) কাৰ্য পৰিচালনাৰ সময়ত সকলোবোৰ সতৰ্কতামূলক ব্যৱস্থা মানি চলা
3. ট্ৰেক্টৰ বা যিকোনো যন্ত্ৰত ইন্ধন (Fuel) ভৰোৱাৰ সময়ত তলৰ কোনটো সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা প্ৰয়োজনীয়?
(ক) ইঞ্জিন চলি থকা অৱস্থাত ৰখা
(খ) ইঞ্জিন বন্ধ অৱস্থাত ৰখা
(গ) ইঞ্জিন বন্ধ অৱস্থাত ৰখা আৰু ওচৰত কোনো মুকলি জুই নথকাটো নিশ্চিত কৰা
(ঘ) ওপৰৰ সকলোবোৰ
উত্তৰ: (গ) ইঞ্জিন বন্ধ অৱস্থাত ৰখা আৰু ওচৰত কোনো মুকলি জুই নথকাটো নিশ্চিত কৰা
C. Subjective Questions (দীঘলীয়া প্ৰশ্নোত্তৰ)
প্ৰশ্ন ১:কৃষি যন্ত্ৰ-পাতি ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে লক্ষ্য কৰিবলগীয়া সাধাৰণ পৰীক্ষণসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ:
কোনো কৃষি যন্ত্ৰ বা সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰাৰ পূৰ্বে ইয়াৰ কাৰ্যক্ষমতা আৰু সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ তলত দিয়া বিষয়সমূহ পৰীক্ষা কৰা অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়:
অপাৰেটৰ হাতপুথি (Operator Manual): যন্ত্ৰটো চলোৱাৰ আগতে নিৰ্মাতাই দিয়া অপাৰেটৰ নিৰ্দেশনাৱলী ভালদৰে পঢ়ি সেই অনুসৰি কাম কৰিব লাগে।
মূল অংশসমূহ পৰীক্ষা: ব্ৰেক, চকা, টায়াৰ আৰু ঘূৰি থকা অংশবোৰ (Moving parts) সঠিক অৱস্থাত আছে নে নাই চালি-জাৰি চাব লাগে।
সুৰক্ষামূলক কভাৰ (Safety Guards): চলন্ত অংশবোৰ ঢাকি ৰখা গাৰ্ড বা কভাৰসমূহ ঢিলা নোহোৱাকৈ সঠিক স্থানত লাগি থকাটো নিশ্চিত কৰিব লাগে। যদি গাৰ্ড নাথাকে, তেন্তে ব্যৱহাৰৰ পূৰ্বে লগোৱাই ল’ব লাগে।
ত্ৰুটিপূৰ্ণ অংশ মেৰামতি: কোনো অংশ ভঙা বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’লে তাৎক্ষণিকভাৱে মেৰামতি বা সলনি কৰিব লাগে।
বন্ধ কৰা ব্যৱস্থা (Stopping Devices): জৰুৰীকালীন অৱস্থাত যন্ত্ৰটো বন্ধ কৰিব পৰা চুইচ বা ব্ৰেক সঠিকভাৱে কাম কৰিছে নে নাই পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
সংযোজন আৰু জোখ (Coupling): অন্য কোনো অংশ বা সঁজুলি যন্ত্ৰৰ লগত সংযোগ কৰোঁতে উপযুক্ত জোখৰ আৰু মজবুত ক্লিপ/লক ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে; কোনো ভুল বা ক্ষণস্থায়ী জোৰা-তালি ব্যৱহাৰ কৰিব নালাগে।
আইনা আৰু সহায়ক ব্যৱস্থা: বাহনৰ ৰিয়াৰ-ভিউ মিৰ’ৰ (Rear-view mirror) আৰু পিছলৈ যোৱাৰ সংকেত ব্যৱস্থা পৰিষ্কাৰ আৰু কাৰ্যক্ষম হ’ব লাগে।
দৈনন্দিন পৰিদৰ্শন: পানী, ইন্ধন (Fuel), ফেন বেল্ট, হাইড্ৰলিক পাইপ আদি ফাটিছে নেকি পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
প্ৰশ্ন ২: শস্য চপোৱা আৰু মৰণা মৰাৰ সময়ত মানি চলিবলগীয়া স্বাস্থ্য আৰু সুৰক্ষাজনিত বিষয়সমূহ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ:
শস্য চপোৱা (Harvesting) আৰু মৰণা মৰা (Threshing) যন্ত্ৰসমূহ অত্যন্ত শক্তিশালী আৰু বিপদজনক হোৱাৰ বাবে তলত দিয়া সুৰক্ষাবিধিসমূহ পালন কৰা উচিত:
সজাগতা আৰু প্ৰশিক্ষণ: কাম আৰম্ভ কৰাৰ আগতে সম্ভাব্য বিপদ আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে অপাৰেটৰ সম্পূৰ্ণৰূপে অৱগত হ’ব লাগে।
শৰীৰৰ সুৰক্ষা: শস্য কটা যন্ত্ৰই শৰীৰৰ অংশ কাটি পেলোৱা বা চেপি ধৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সেয়েহে হাত আৰু ভৰি সদায় সুৰক্ষিত দূৰত্বত ৰাখিব লাগে।
সঠিক সাজ-পোছাক: যন্ত্ৰৰ চলন্ত অংশত যাতে কাপোৰ বা চুলি মেৰ খাই নাযায়, তাৰ বাবে আঁট-খাই থকা (Tight) পোছাক পিন্ধিব লাগে আৰু চুলি ভালদৰে ঢাকি বান্ধি ৰাখিব লাগে।
চলন্ত অৱস্থাত মেৰামতি নকৰা: যন্ত্ৰটো চলি থকা অৱস্থাত কেতিয়াও চাফা কৰা, তেল দিয়া বা আৱৰ্জনা আঁতৰোৱা অনুচিত। সম্পূৰ্ণৰূপে ইঞ্জিন বন্ধ কৰিহে এইবোৰ কৰিব লাগে।
ফিডিং এৰিয়াৰ (Feeding Area) পৰা সাৱধানতা: থ্ৰেচাৰ বা হাৰ্ভেষ্টাৰত শস্য ভৰোৱা অংশটো অত্যন্ত বিপজ্জনক। তাত হাত দিয়া বা ঢিলা কাপোৰ ওলমি থকা অৱস্থাত কাম কৰা একেবাৰে অনুচিত।
ইন্ধন ভৰোৱা আৰু অগ্নি-নিৰ্বাপণ: চলন্ত ইঞ্জিনত ইন্ধন ভৰাব নালাগে। কাম কৰি থকা ঠাইৰ ওচৰত কোনো ধৰণৰ জ্বলনশীল পদাৰ্থ (যেনে- শুকান খেৰ, পেট্ৰ’ল আদি) ৰাখিব নালাগে।
বায়ু চলাচল: বন্ধ ঘৰ বা গেৰেজৰ ভিতৰত পেট্ৰ’ল বা ডিজেল চালিত যন্ত্ৰ চলোৱা অনুচিত, কিয়নো ইয়াৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱা (Exhaust fumes) স্বাস্থ্যৰ বাবে মাৰাত্মক।
প্ৰশ্ন ৩:যন্ত্ৰ-পাতি পৰিচালনাৰ সময়ত সুৰক্ষামূলক পোছাকৰ ব্যৱহাৰ আৰু বৈশিষ্ট্য বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ:
কৃষি যন্ত্ৰ পৰিচালনা কৰাৰ সময়ত দুৰ্ঘটনা আৰু শাৰীৰিক আঘাতৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ সুৰক্ষামূলক সাজ-পোছাক (Protective Clothing/PPE) পৰিধান কৰাটো এক অনিবাৰ্য পদক্ষেপ।
সুৰক্ষামূলক সাজ-পোছাকৰ গুৰুত্ব:
যন্ত্ৰৰ চলন্ত অংশত কাপোৰ সোমাই যোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
শব্দ প্ৰদূষণ, মূৰৰ আঘাত, ধূলি-বালি আৰু বিষাক্ত ধোঁৱাৰ পৰা শৰীৰক সুৰক্ষা দিয়ে।
সুৰক্ষামূলক পোছাকৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ:
উপযুক্ত জোখ (Good fit): সাজ-পোছাকযোৰ শৰীৰৰ সঠিক জোখৰ হ’ব লাগে। কোনো ঢিলা অংশ বা ওলমি থকা ফিটা থাকিব নালাগে।
পূৰ্ণ আৱৰণ (Full coverage): সুৰক্ষাৰ বাবে অপাৰেটৰসকলে অভাৰঅল (Overalls), এপ্ৰন (Aprons), বিশেষ সুৰক্ষা জোতা (Safety boots), আৰু গ্ল’ভছ (Gloves) পৰিধান কৰিব লাগে।
মূৰৰ সুৰক্ষা (Head Protection): মূৰত আঘাত পোৱাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ কঠোৰ হেলমেট (Hard hat) ব্যৱহাৰ কৰাটো বাঞ্ছনীয়।
শব্দ প্ৰতিৰোধক: যন্ত্ৰৰ অত্যাধিক শব্দৰ পৰা কাণক ৰক্ষা কৰিবলৈ ইয়াৰ-প্লাগ (Ear protection) ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণ: সুৰক্ষামূলক কাপোৰবোৰ নিয়মিত পৰিষ্কাৰ, বীজাণুমুক্ত আৰু কাৰ্যক্ষম অৱস্থাত ৰাখিব লাগে যাতে কীট-পতংগ বা অন্য কোনো কাৰকে ক্ষতিসাধন কৰিব নোৱাৰে।
Leave a Reply