A. খালী ঠাই পূৰণ কৰা (Fill in the Blanks)
১. ৰঙালাউ (pumpkin) খেতিৰ বাবে প্ৰতিখন ট্ৰেত ______ টা খোপ (cells) থকা প্ৰো-ট্ৰে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
উত্তৰ: ৩৬ বা ২৪ টা
২. ডাঙৰ আকাৰৰ খোপে (cell) উদ্ভিদৰ ______ অত প্ৰভাৱ পেলায়।
উত্তৰ: Field performance
৩. যেতিয়া ডাঙৰ খোপ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, উদ্ভিদজোপাই বাঢ়িবলৈ বেছি ঠাই পায় আৰু ইয়াৰ ফলত শস্যৰ ______ হয়।
উত্তৰ: সোনকালে পৰিপক্কতা (early maturity)
৪. ক’লা ৰঙৰ প্ৰো-ট্ৰেবোৰে অধিক তাপ শোষণ কৰে আৰু পাতল ৰঙৰ ট্ৰেতকৈ ______ বৃদ্ধিত সহায় কৰে।
উত্তৰ: দ্ৰুত (faster growth)
৫. এক হেক্টৰ মাটিৰ পুলি উৎপাদনৰ বাবে প্ৰায় ______ টা প্ৰো-ট্ৰে (প্ৰতিখন ট্ৰেত ৯৮ টা খোপ থকা) প্ৰয়োজন হয়।
উত্তৰ: ২৩৮ টা
৬. ______ এ প্ৰো-ট্ৰেত ভালদৰে বায়ু চলাচল (aeration) কৰাত সহায় কৰে।
উত্তৰ: ভাৰ্মিকুলাইট (Vermiculite)
৭. ভাৰ্মিকুলাইটে ট্ৰেখনত ______ গজাত বাধা দিয়ে।
উত্তৰ: শেলাই (algae)
৮. প্ৰো-ট্ৰেবোৰ কম গভীৰ খোপ থকা কোমল ______ ৰে তৈয়াৰী।
উত্তৰ: প্লাষ্টিক (plastic)
B. বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্ন (Multiple Choice Questions)
১. প্ৰো-ট্ৰেৰ মিডিয়ামত (growing medium) ভাৰ্মিকুলাইট ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ—
(a) ইয়াক সমভাৱে প্ৰয়োগ কৰাটো সহজ
(b) ইয়াত বায়ু চলাচল ভাল হয়
(c) ই শেলাই গজাত বাধা দিয়ে
(d) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰ: (d) ওপৰৰ আটাইকেইটা
২. ক’ক’পিট (Coco peat)—
(a) বীজাণুমুক্ত কৰিব পৰা (sterilisable)
(b) ওজনত পাতল
(c) পানী ধৰি ৰাখিব পৰা ক্ষমতা বেছি
(d) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰ: (d) ওপৰৰ আটাইকেইটা
৩. এখন প্ৰো-ট্ৰে সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ প্ৰায় ______ কিলোগ্ৰাম গ্ৰোইং মিডিয়াম (growing medium) প্ৰয়োজন হয়।
(a) 1.2
(b) 2
(c) 2.2
(d) 3
উত্তৰ: (a) 1.2
C. বৰ্ণনাকৰ্মী প্ৰশ্ন (Descriptive Questions)
প্ৰশ্ন ১: আমি প্ৰো-ট্ৰেত (pro-trays) পুলি কেলেই উৎপাদন কৰিব লাগে?
উত্তৰ: প্ৰো-ট্ৰেত পুলি উৎপাদন কৰাৰ মূল কাৰণসমূহ হ’ল— ইয়াৰ দ্বাৰা দামী হাইব্ৰিড বীজৰ সঠিক ব্যৱহাৰ হয়, মাটিৰ পৰা হোৱা ৰোগ-ব্যধিৰ সম্ভাৱনা কমে, পুলি পুতিবৰ সময়ত শিপা নষ্ট নোহোৱাকৈ সহজে তুলিব পাৰি আৰু প্ৰতিকূল বতৰৰ পৰা পুলিবোৰক সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিব পাৰি।
প্ৰশ্ন ২: প্ৰো-ট্ৰে পূৰণ কৰিবলৈ কি কি মাধ্যম (medium) ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: প্ৰো-ট্ৰে পূৰণ কৰিবলৈ মাটিবিহীন মাধ্যম (Soilless medium) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত সাধাৰণতে ৫ কেজি নিম (neem cake), ১০০ কেজি ভাৰ্মিকুলাইট (vermiculite) বা পাৰ্লাইট (perlite), আৰু ৩০০ কেজি বীজাণুমুক্ত ক’ক’পিট (sterilised coco peat) একেলগে মিহলাই মাধ্যমটো প্ৰস্তুত কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৩: প্ৰো-ট্ৰেত শস্য ৰোপণ কৰোঁতে ভাৰ্মিকুলাইট (vermiculite) ব্যৱহাৰ কৰাৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰ: ভাৰ্মিকুলাইট ব্যৱহাৰ কৰিলে খোপবোৰৰ ভিতৰত বায়ু চলাচল (aeration) খুব ভাল হয়। ইয়াৰ উপৰিও, ই ট্ৰেখনত অনাকাংক্ষিত শেলাই (algae) গজাত বাধা দিয়ে, যাৰ ফলত পুলিৰ বৃদ্ধি সুস্থ আৰু ক্ষিপ্ৰ হয়।
প্ৰশ্ন ৪: প্ৰো-ট্ৰেত বীজ সিঁচাৰ পদ্ধতিটো (procedure) লিখা।
উত্তৰ:প্ৰথমতে প্ৰস্তুত কৰি লোৱা ক’ক’পিট মিশ্ৰণটো প্ৰো-ট্ৰেৰ খোপবোৰত ভৰাব লাগে।আঙুলি বা মেকানিকেল ডিব্লাৰৰ সহায়ত প্ৰতিটো খোপৰ সোঁমাজত ০.৫ চেন্টিমিটাৰ (১/৪ ৰ পৰা ৩/৮ ইঞ্চি) গভীৰ এটা সৰু গাঁত কৰিব লাগে।প্ৰতিটো খোপত এটাকৈ উপচাৰিত বীজ (treated seed) দিব লাগে।বীজখিনি ওপৰৰ পৰা পুনৰ ক’ক’পিট বা মিডিয়াম গ্ৰেড ভাৰ্মিকুলাইটেৰে ঢাকি দিব লাগে।
প্ৰশ্ন ৫: প্ৰো-ট্ৰেত বীজ সিঁচাৰ সুবিধা (advantages) আৰু অসুবিধা (disadvantages) বোৰ কি কি?
উত্তৰ:সুবিধা:
দামী হাইব্ৰিড বীজৰ অপচয় নহয়; প্ৰতিটো খোপত এটাকৈ বীজ থকা বাবে ৰোগ কমকৈ বিয়পে; পুলি স্থানান্তৰ কৰোঁতে ‘ট্ৰান্সপ্লাণ্টিং শ্বক’ বা পুলি মৰা সমস্যা কম হয়; আৰু বনবাত নিৰোৱা সহজ হয়।
অসুবিধা: ইয়াৰ বাবে দক্ষ শ্ৰমিকৰ প্ৰয়োজন; ট্ৰে কিনিবলৈ আৰু ইয়াৰ ৰক্ষণাবেক্ষণত খৰচ বেছি হয়; প্লাষ্টিকৰ আৱৰ্জনা বৃদ্ধি পায়; আৰু ক’ক’পিট কিনিবলগীয়া হোৱা বাবে পুলি উৎপাদনৰ সামগ্ৰিক খৰচ বাঢ়ি যায়。
প্ৰশ্ন ৬: প্ৰো-ট্ৰে বাছনি কৰাৰ মাপকাঠী (criteria) সমূহ লিখা।
উত্তৰ: প্ৰো-ট্ৰে বাছনি কৰোঁতে শস্যৰ প্ৰকাৰ আৰু cells ৰ সংখ্যা চোৱা হয়। সাধাৰণতে পাচলিৰ পুলিৰ বাবে ৫০, ৭২, ৯৮, ১২৮ বা ২০০ টা cell থকা ট্ৰে বাছনি কৰা হয়। ডাঙৰ শস্য যেনে কোমোৰা, তিতা কেৰালা আদিৰ বাবে ডাঙৰ আকাৰৰ cell থকা ৩৬ বা ২৪ টা খোপৰ ট্ৰে বাছনি কৰিব লাগে, যাতে শিপাই বাঢ়িবলৈ সঠিক ঠাই পায়।
প্ৰশ্ন ৭: সুৰক্ষিত খেতিৰ (protected cultivation) অধীনত বেগেন জাতীয় (solanaceous) পাচলিৰ বাবে প্ৰো-ট্ৰে নাৰ্ছাৰী পদ্ধতিৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: সুৰক্ষিত গৃহ বা নেট হাউচৰ ভিতৰত ৫ কেজি নিম, ১০০ কেজি ভাৰ্মিকুলাইট আৰু ৩০০ কেজি ক’ক’পিট মিহলাই গ্ৰোইং মিডিয়াম তৈয়াৰ কৰা হয়। এই মিশ্ৰণ ট্ৰেত ভৰাই, ০.৫ ছেমি গভীৰতাত বীজ সিঁচি ওপৰত পুনৰ ভাৰ্মিকুলাইটৰ প্ৰলেপ দিয়া হয়। অঙ্কুৰণ আৰম্ভ নোহোৱালৈকে ট্ৰেখন পলিথিন শ্বীটেৰে ঢাকি ৰখা হয়। Shade net ৰ ভিতৰত ওখ ভেটিত ট্ৰেখন ৰাখি দৈনিক পানী দিব লাগে আৰু ১৮ দিনৰ পিছত ০.৫% হাৰত N:P:K (19:19:19) ফলিয়াৰ স্প্ৰে’ কৰিব লাগে।
Leave a Reply