A. খালী ঠাই পূৰণ কৰক (Fill in the blanks)
১. অপকাৰী কীট-পতংগ প্ৰতিৰোধ আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা পদাৰ্থবোৰক কীটনাশক বোলা হয়।
২. কৃষি যন্ত্ৰপাতিৰ লগত জড়িত বিপদবোৰক যান্ত্ৰিক বিপদ বোলা হয়।
৩. বৈদ্যুতিক সা-সঁজুলিবোৰ পানীৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখিব লাগে।
৪. অপ্ৰত্যাশিত বা অনাকাংক্ষিত পৰিস্থিতিৰ পৰা হোৱা ক্ষতিৰ আশংকাকেই বিপদ আশংকা বা ক্ষতিৰ সম্ভাৱনা (Risk) বোলা হয়।
B. বহুবিকল্পভিত্তিক প্ৰশ্ন (MCQs)
১. Ergonomic hazards are caused by ________.(এৰ্গ’নমিক বিপদবোৰ কিহৰ বাবে হয়?)
(a) poorly designed tools (ভুলভাৱে নিৰ্মিত সঁজুলি)
(b) machinery (যন্ত্ৰপাতি)
(c) chemicals (ৰাসায়নিক দ্ৰব্য)
(d) electricity (বিদ্যুৎ)
উত্তৰ: (a) poorly designed tools (ভুলভাৱে নিৰ্মিত সঁজুলি)
২. The use of dangerous substances comes under ________.(বিপজ্জনক পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰ তলৰ কোনটো শ্ৰেণীত পৰে?)
(a) ergonomic hazard (এৰ্গ’নমিক বিপদ)
(b) extreme weather hazards (চৰম বতৰজনিত বিপদ)
(c) chemical hazards (ৰাসায়নিক বিপদ)
(d) natural hazards (প্ৰাকৃতিক বিপদ)
উত্তৰ: (c) chemical hazards (ৰাসায়নিক বিপদ)
৩. Hazards due to agricultural machinery are ________.(কৃষি যন্ত্ৰপাতিৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা বিপদবোৰ হ’ল—)
(a) electrical (বৈদ্যুতিক)
(b) mechanical (যান্ত্ৰিক)
(c) chemical (ৰাসায়নিক)
(d) none of these (ওপৰৰ এটাও নহয়)
উত্তৰ: (b) mechanical (যান্ত্ৰিক)
৪. Electrical hazards arise due to ________.(বৈদ্যুতিক বিপদবোৰ তলৰ কিহৰ কাৰণে হয়?)
(a) faulty switches (ত্ৰুটিপূৰ্ণ চুইচ)
(b) spray chemicals (ৰাসায়নিক দ্ৰব্য স্প্ৰে’ কৰা)
(c) farm animals (পামৰ জীৱ-জন্তু)
(d) all of the above (ওপৰৰ সকলোবোৰ)
উত্তৰ: (a) faulty switches (ত্ৰুটিপূৰ্ণ চুইচ)
৫. Extreme toxic label for pesticide is denoted by ________.(কীটনাশকৰ অতিমাত্ৰা বিষাক্ততা সূচোৱা লেবেলটোৰ ৰং হ’ল—)
(a) blue (নীলা)
(b) green (সেউজীয়া)
(c) yellow (হালধীয়া)
(d) red (ৰঙা)
উত্তৰ: (d) red (ৰঙা)
৬. Pesticides should be sprayed during ________.(কীটনাশক কেতিয়া প্ৰয়োগ/স্প্ৰে’ কৰিব লাগে?)
(a) rainy and windy days (বৰষুণ আৰু বতাহজাকৰ দিনত)
(b) sunny and clear days (ৰ’দঘাই আৰু ফৰকাল বতৰত)
(c) foggy days (কুঁৱলী পৰা দিনত)
(d) any weather (যিকোনো বতৰত)
উত্তৰ: (b) sunny and clear days (ৰ’দঘাই আৰু ফৰকাল বতৰত)
B. বৰ্ণনামূলক প্ৰশ্নোত্তৰ (Descriptive Questions)
১. Hazard (বিপদ)-ৰ সংজ্ঞা দিয়া।উত্তৰ: যিকোনো এনে এক অৱস্থা যাৰ ফলত মানুহৰ শাৰীৰিক ক্ষতি বা আঘাত হ’ব পাৰে আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে, তাকে বিপদ (Hazard) বুলি কোৱা হয়।
২. কৃষি ক্ষেত্ৰত দেখা পোৱা বিভিন্ন বিপদবোৰ উল্লেখ কৰি চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰ: কৃষি পামত সাধাৰণতে তলত দিয়া বিপদসমূহ দেখা যায়:
1. যান্ত্ৰিক বিপদ (Mechanical Hazards): বেয়া বা পুৰণি কৃষি সঁজুলি আৰু যন্ত্ৰপাতিৰ পৰা হোৱা দুৰ্ঘটনা।
2. ৰাসায়নিক বিপদ (Chemical Hazards): বিষাক্ত কীটনাশক বা সাৰৰ সংস্পৰ্শ আৰু ভুল ব্যৱহাৰৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ক্ষতি।
3. এৰ্গ’নমিক বিপদ (Ergonomic Hazards): কাম কৰাৰ ভুল ভংগীমা, জঁকা সঁজুলিৰ ব্যৱহাৰ আৰু অহৰহ গধুৰ বস্তু কঢ়িওৱাৰ ফলত হোৱা পেশীৰ বিষ।
বৈদ্যুতিক বিপদ (Electrical Hazards): ত্ৰুটিপূৰ্ণ চুইচ, পুৰণি বিজুলীৰ তাঁৰ আদিৰ পৰা পোৱা বৈদ্যুতিক আঘাত বা চৰ্ট চাৰ্কিট।
উচ্চতাজনিত বিপদ (Hazards related to heights): ওখ জখলা, চাল বা গছৰ পৰা পিছলি পৰি হোৱা আঘাত।
প্ৰাকৃতিক আৰু বতৰজনিত বিপদ (Natural & Weather Hazards): চৰম গৰম, খৰাং, বানপানী, বতাহ বা বিজুলী-ধেৰেকণি আদিৰ প্ৰভাৱ।
৩. খাদ্য সামগ্ৰীত কি কি উপায়েৰে কীটনাশক প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে?
উত্তৰ: তলৰ কাৰণসমূহৰ বাবে খাদ্যত কীটনাশক সোমাব পাৰে:
1. শস্যত অত্যাধিক মাত্ৰাত কীটনাশক প্ৰয়োগ কৰিলে।
2. অপ্ৰয়োজনীয়ভাৱে বাৰে বাৰে কীটনাশক ছটিয়াই থাকিলে।
3. নিম্নমানৰ কীটনাশক দ্ৰব্য ব্যৱহাৰ কৰিলে।
4. নিষিদ্ধ বা নিষিদ্ধ ঘোষণা কৰা কীটনাশকৰ অহৰহ ব্যৱহাৰৰ ফলত।
5. কীটনাশক প্ৰস্তুত কৰা কাৰখানাৰ তৰল আৱৰ্জনা সঠিকভাৱে নিষ্কাশন নকৰিলে।
৪. উচ্চতা, চৰম বতৰ, ৰাসায়নিক আৰু জীৱ-জন্তুজনিত বিপদৰ একোটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: উচ্চতাজনিত বিপদ (Height): ওখ জখলা বা ট্ৰেক্টৰৰ চালৰ পৰা পিছলি পৰা।
চৰম বতৰজনিত বিপদ (Extreme weather): প্ৰখৰ ৰ’দৰ বাবে ছানবাৰ্ণ (Sunburn) বা হিটষ্ট্ৰোক (Heatstroke) হোৱা।
ৰাসায়নিক বিপদ (Chemical): গাৰ ছালত কীটনাশক লাগি ছালৰ সংক্ৰমণ বা শ্বাস-প্ৰশ্বাসত বিষবাষ্প সোমোৱা।
জীৱ-জন্তুজনিত বিপদ (Animals): গৰু বা ম’হে খুন্দা মৰা, শিংৰে আঘাত কৰা অথবা কামোৰ খোৱা।
৫. পাৰ্থক্য লিখা:
(a) Hazard আৰু Disaster (বিপদ আৰু দুৰ্যোগ):
Hazard (বিপদ): যিকোনো সম্ভাৱ্য পৰিস্থিতি যিয়ে জীৱন বা পৰিৱেশৰ ক্ষতি কৰাৰ সম্ভাৱনা ৰাখে (যেনে- বৰষুণ, ত্ৰুটিপূৰ্ণ মেচিন)।
Disaster (দুৰ্যোগ): যেতিয়া কোনো আকস্মিক দুৰ্ঘটনাই বৃহৎ মাত্ৰাত জীৱন আৰু সম্পত্তি ধ্বংস কৰে, যাক সহজেই নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব নোৱাৰি (যেনে- ভয়াবহ বানপানী, ভূমিকম্প)।
(b) Hazard আৰু Risk (বিপদ আৰু আশংকা):
Hazard (বিপদ): ক্ষতি কৰিব পৰা মূল কাৰকটো (যেনে- কীটনাশক বা খোলা ব্লেড)।
Risk (আশংকা): সেই বিপদটোৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে মানুহৰ ক্ষতি হোৱাৰ সম্ভাৱনা বা পৰিমাণ কিমান (যেনে- সুৰক্ষা অবিহনে ঔষধ ছটিয়াই বিষক্ৰিয়া হোৱাৰ সম্ভাৱনা)।
(c) Natural disaster আৰু Manmade disaster (প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু মানৱসৃষ্ট দুৰ্যোগ):
প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ: প্ৰকৃতিৰ নিয়মত সংঘটিত হোৱা দুৰ্যোগ; যেনে- ভূমিকম্প, চুনামী, বানপানী আদি।
মানৱসৃষ্ট দুৰ্যোগ: মানুহৰ গাফিলতি বা কাৰ্যকলাপৰ ফলত হোৱা দুৰ্যোগ; যেনে- দাঙ্গা, অগ্নিকাণ্ড, কাৰখানাৰ গেছ নিৰ্গমন আদি।
(d) Chemical disaster আৰু Biological disaster (ৰাসায়নিক দুৰ্যোগ আৰু জৈৱিক দুৰ্যোগ):
ৰাসায়নিক দুৰ্যোগ: বিষাক্ত গেছ লিক হোৱা, উদ্যোগিক ৰাসায়নিক বিস্ফোৰণ বা ক্ষতিকাৰক ৰসায়নৰ আৱৰ্জনাৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা ক্ষতি।
জৈৱিক দুৰ্যোগ: ক্ষতিকাৰক বীজাণু, ভাইৰাছ, মহামাৰী (Epidemic) বা জীৱাণুৰ আক্ৰমণৰ ফলত হোৱা দুৰ্যোগ।
